Rừng Sác Nhơn Trạch là một khu rừng ngập mặn trải dài qua Đồng Nai và TP.HCM, không chỉ là một vùng sinh thái độc đáo mà còn là chiến trường khốc liệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đây là nơi đặt căn cứ Sở Chỉ huy Đặc khu Quân sự Rừng Sác và Đoàn 10 Đặc công, những lực lượng đã làm nên những chiến công vang dội, góp phần thay đổi cục diện chiến tranh. Hôm nay, Rừng Sác không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn là địa điểm du lịch văn hóa và giáo dục quan trọng, nơi du khách có thể tìm về nguồn cội và tri ân các anh hùng liệt sĩ.
Giới thiệu về di tích Căn cứ Rừng Sác Nhơn Trạch
Rừng Sác thuộc xã Phước An, huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai, cách TP.HCM không xa, có vị trí đặc biệt quan trọng trong kháng chiến. Nơi đây được bao bọc bởi hệ thống sông ngòi dày đặc như sông Lòng Tàu, sông Đồng Tranh và Soài Rạp, kết nối trực tiếp với trung tâm Sài Gòn. Khu vực này không chỉ là tuyến giao thông huyết mạch của địch mà còn là nơi trung chuyển vũ khí, lương thực từ miền Bắc vào Nam qua đường mòn Hồ Chí Minh trên biển.
Rừng Sác Nhơn Trạch được mệnh danh là “pháo đài tự nhiên” nhờ địa hình rừng ngập mặn trùng điệp. Đối với Mỹ và chính quyền Sài Gòn, đây là điểm nóng cần kiểm soát để đảm bảo hậu cần chiến tranh. Ngược lại, đối với cách mạng, Rừng Sác là bàn đạp lý tưởng để tấn công các căn cứ quân sự và hệ thống hậu cần của địch tại Sài Gòn.
Vị trí chiến lược và tầm quan trọng của Rừng Sác Nhơn Trạch
Rừng Sác Nhơn Trạch là vùng rừng ngập mặn nguyên sinh rộng lớn, trải dài qua địa phận Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh. Với hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, Rừng Sác là vùng địa hình phức tạp, tạo nên một pháo đài tự nhiên khó xâm phạm. Tầm quan trọng chiến lược:
- Đối với kẻ thù: Sông Lòng Tàu, nằm trong khu vực Rừng Sác, là tuyến đường thủy huyết mạch từ biển Đông dẫn vào Sài Gòn – trung tâm hậu cần chiến lược của Mỹ. Việc kiểm soát tuyến đường này giúp Mỹ duy trì các hoạt động vận chuyển vũ khí, lương thực và trang thiết bị quân sự cho chiến trường miền Nam.
- Đối với cách mạng: Rừng Sác Nhơn Trạch không chỉ là căn cứ địa chiến lược mà còn là “trận đồ bát quái” tự nhiên, bảo vệ lực lượng cách mạng trước sự tấn công của địch. Đây là nơi diễn ra hàng loạt chiến dịch quân sự quan trọng, góp phần làm suy yếu sức mạnh của quân đội Mỹ – Ngụy.
Hướng dẫn di chuyển đến di tích:
- Từ TP. Hồ Chí Minh: Du khách có thể di chuyển bằng đường bộ qua phà Cát Lái hoặc đường cao tốc Long Thành – Dầu Giây, sau đó tiếp tục theo Tỉnh lộ 25B để đến xã Phước An.
- Từ TP. Biên Hòa: Theo Quốc lộ 51, rẽ vào Tỉnh lộ 25B và tiếp tục di chuyển đến UBND xã Phước An, sau đó đi thuyền khoảng 4km để đến di tích.
- Đường thủy: Đây là lựa chọn lý tưởng cho những ai muốn tận hưởng cảnh quan thiên nhiên sông nước Rừng Sác.
Lịch sử hình thành và phát triển của căn cứ Rừng Sác Nhơn Trạch
Giai đoạn thành lập
Ngày 15/4/1966, Đặc khu Quân sự Rừng Sác chính thức được thành lập với mật danh T10. Dưới sự chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, căn cứ được xây dựng tại Rạch Tràm, sau đó chuyển qua Tắc Ngang, sông Ba Gioi để phù hợp với điều kiện chiến trường. Lực lượng ban đầu của Đặc khu bao gồm 614 chiến sĩ, với nhiệm vụ chính là:
- Tấn công tàu chiến, kho tàng, bến cảng của địch.
- Phá hoại tuyến đường huyết mạch sông Lòng Tàu.
- Kết hợp với phong trào cách mạng địa phương, xây dựng cơ sở cách mạng và bảo vệ hành lang vận chuyển vũ khí chiến lược.
Sự chuyển đổi sang Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác (1967)
Đến năm 1967, căn cứ được tổ chức lại, trở thành Đoàn 10 Đặc công với nhiệm vụ chuyên sâu về đánh đặc công nước. Đoàn 10 nổi tiếng với khả năng tấn công bất ngờ, sáng tạo, gây thiệt hại lớn cho địch trong các trận đánh lớn.
Những chiến công tiêu biểu Rừng Sác Nhơn Trạch
Trận đánh tàu Victory trên sông Lòng Tàu (23/8/1966)
Với sự phối hợp nhịp nhàng giữa các đội đặc công, quả thủy lôi tự chế nặng hơn 1 tấn đã đánh chìm tàu Victory – con tàu lớn của Mỹ chở theo hàng trăm tấn vũ khí và thiết bị quân sự. Trận đánh này làm gián đoạn giao thông huyết mạch của Mỹ trên sông Lòng Tàu trong nhiều ngày.
Trận phá kho xăng Nhà Bè (1973)
Kho xăng Shell, nơi cung cấp 60% lượng nhiên liệu cho quân đội Mỹ tại miền Nam, đã bị Đoàn 10 Đặc công tấn công thành công. Hàng triệu lít xăng dầu đã bị thiêu hủy, gây thiệt hại nặng nề và làm chấn động giới quân sự Mỹ.
Trận phá kho bom Thành Tuy Hạ (1972)
Với chiến thuật tấn công chính xác và mưu trí, Đoàn 10 đã phá hủy kho bom lớn nhất miền Nam, thiêu hủy hơn 18.000 tấn vũ khí, làm mất đi nguồn cung cấp chiến lược của địch trong thời gian dài.
Trận đánh vào cảng Nhà Bè (1967)
Một nhóm nhỏ đặc công với kỹ năng tác chiến điêu luyện đã vượt qua hàng rào bảo vệ dày đặc để đánh chìm tàu chở hàng chiến lược của Mỹ, mở đầu cho chuỗi trận đột kích cảng của Đoàn 10.
Giá trị sinh thái của Rừng Sác Nhơn Trạch
Rừng Sác không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn sở hữu một hệ sinh thái ngập mặn độc đáo, nơi giao thoa giữa môi trường nước mặn, nước ngọt và trên cạn. Với diện tích rộng lớn, hệ sinh thái nơi đây đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái khu vực.
Đặc điểm nổi bật:
- Thực vật: Rừng Sác có hơn 150 loài thực vật, trong đó nổi bật là các loài đước, bần, mắm, dừa nước, tạo nên cảnh quan thiên nhiên đặc trưng.
- Động vật: Đây là nơi sinh sống của nhiều loài chim quý hiếm như cò quắm, diệc, sếu, cùng các loài bò sát như cá sấu, trăn, rắn và hàng chục loài cá, tôm, cua.
- Ý nghĩa bảo tồn: Hệ sinh thái ngập mặn tại Rừng Sác không chỉ bảo vệ bờ biển trước xói mòn mà còn cung cấp nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú.
Hoạt động văn hóa và tín ngưỡng tại di tích
Ngày nay, Căn cứ Sở Chỉ huy Rừng Sác là nơi diễn ra nhiều hoạt động ý nghĩa nhằm tri ân các anh hùng liệt sĩ và giáo dục truyền thống cách mạng:
- Lễ dâng hương và thả hoa đăng: Được tổ chức hàng năm tại Đền thờ liệt sĩ Rừng Sác, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.
- Tham quan và học tập: Các chương trình tham quan di tích kết hợp tìm hiểu lịch sử và thiên nhiên giúp thế hệ trẻ thêm hiểu biết và trân trọng giá trị của hòa bình.
Lý do bạn nên đến thăm Căn cứ Sở Chỉ huy Rừng Sác Nhơn Trạch
- Học hỏi lịch sử: Đây là nơi giúp bạn hiểu rõ hơn về những chiến công oanh liệt của quân dân ta trong kháng chiến chống Mỹ.
- Khám phá thiên nhiên: Cảnh quan Rừng Sác hoang sơ, tươi đẹp là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích du lịch sinh thái.
- Trải nghiệm văn hóa: Tham gia các lễ hội tưởng niệm, hòa mình vào không khí trang nghiêm nhưng đầy ý nghĩa.
Căn cứ Sở Chỉ huy Rừng Sác Nhơn Trạch là nơi hội tụ giá trị lịch sử, văn hóa và thiên nhiên đặc sắc. Đây không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là niềm tự hào của dân tộc, là nguồn cảm hứng để thế hệ sau học tập và phát huy truyền thống yêu nước.
