Nhắc đến đặc sản Nhơn Trạch, Đồng Nai, không thể không nhắc đến làng trà Phú Hội, một loại trà mang hương vị đặc trưng, nồng nàn, được tưới tắm từ nguồn nước ngầm quý giá Mạch Bà. Qua nhiều thế hệ, làng trà Phú Hội vẫn giữ được giá trị nguyên bản nhờ quy trình chế biến thủ công, tỉ mỉ và sự gắn bó của người dân với đất trời nơi đây.
1. Truyền thống và bản sắc làng trà Phú Hội
Xã Phú Hội, thuộc huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai, đã tồn tại và phát triển từ thời kỳ khai hoang. Được định hình bởi địa hình bán sơn địa có các gò đồi cao và đầm phá lỗi với các kênh rạch chằng chịt, Phú Hội mang trong mình một hệ sinh thái phong phú, thỏ hiện ở những vườn trà, vườn cây trái độc đáo.
Trà Phú Hội không chỉ là sản phẩm địa phương mang hương vị nồng nàn mà còn được tưới tắm từ nguồn nước ngầm đặc biệt, gọi là Mạch Bà. Nguồn nước này mang tới sự khác biệt về hương vị và chất lượng của trà, khiến trà Phú Hội trở thành một biểu tượng trong văn hóa địa phương.
2. Đặc trưng vùng đất Phú Hội
Phú Hội, một xã thuộc huyện Nhơn Trạch, xưa kia thuộc tổng Thành Tuy, phủ Phước Long, trấn Biên Hòa. Đây là vùng đất giàu truyền thống, văn hóa và sản vật phong phú. Địa hình bán sơn địa với hệ thống nước ngầm, kênh rạch chằng chịt đã tạo nên điều kiện lý tưởng cho cây trà sinh trưởng. Những đồi trà xanh ngát xen lẫn vườn cây trái và ruộng đồng trù phú đã từng là niềm tự hào của vùng đất này.
Dân gian vẫn lưu truyền những câu ca để nhắc nhớ về những sản vật nổi tiếng của Nhơn Trạch:
“Nước Mạch Bà, trà Phú Hội,
Chuối già Long Tân, gạo thơm Phước Khánh,
Tôm càng Phước Nguyên…”
Chính nguồn nước Mạch Bà – một mạch nước ngầm hiền hòa, trong vát – đã góp phần làm nên hương vị đặc biệt của trà Phú Hội, thứ trà không chỉ là một sản phẩm mà còn là linh hồn của vùng đất này.
3. Lịch sử và sự hình thành thương hiệu làng trà Phú Hội
Theo các tài liệu địa chí địa phương và lời kể của các bô lão, cây trà đã xuất hiện tại Phú Hội từ khi người dân đến khai hoang, lập làng. Khoảng gần 100 năm trước, làng trà Phú Hội đã trở thành nguồn sống chủ yếu của cơn dân nơi đây. Diện tích trồng trà đạt đến hàng trăm hecta, với những đồi trà xanh tốt nhờ vào nguồn nước ngầm Mạch Bà.
Thương hiệu làng trà Phú Hội đã nổi danh khắp Biên Hòa, Chợ Lớn nhờ vào hương vị đậm đà và đặc trưu1ng. Tuy nhiên, sau một thời gian, cây trà dần bị thay thế bởi các loại cây trồng khác. Hiện nay, nhờ chính sách khôi phục làng nghề truyền thống và chương trình OCOP, trà Phú Hội đang từng bước lấy lại vị thế và mở rộng diện tích canh tác.
4. Quá trình phát triển và tầm ảnh hưởng
Cây trà Phú Hội đã xuất hiện từ khi những người khai hoang đầu tiên đến sinh sống tại vùng đất này. Theo lời kể của các bô lão, cây trà tự nhiên đã có trên những gò đồi cao từ thuở ban đầu. Những đồi trà xanh ngút ngàn trở thành nguồn thu nhập chính cho người dân, với diện tích trồng trà lên đến hàng trăm ha.
Thời kỳ phát triển rực rỡ nhất, mỗi gia đình ở Phú Hội đều trồng trà, biến loại cây này trở thành một phần thiết yếu trong đời sống. Tuy nhiên, do tác động của quá trình chuyển đổi kinh tế, cây trà dần bị thu hẹp diện tích để nhường chỗ cho những loại cây trồng kinh tế cao hơn.
Nhận thức được tầm quan trọng của làng trà Phú Hội trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương, các chính sách hỗ trợ khôi phục làng nghề truyền thống đã được thực hiện. Năm 2020, trà Phú Hội đã đoạt giải Sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu và đến năm 2021, loại trà này được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao.
5. Quy trình chế biến trà Phú Hội – Nghề thủ công đặc biệt
Quy trình chế biến trà Phú Hội đã góp phần làm nên thương hiệu đồng thời giữ lại hương vị độc đáo. Sau khi thu hái búp trà non vào sáng sớm, người dân bắt đầu quá trình chế biến tự nhiên.
- Phơi nắng: Búp trà được phơi héo trong 1-2 giờ ở ngoài nắng.
- Vò tay: Sau khi phơi, lá trà được vò để làm xoắn.
- Phơi khô: Lá trà tiếp tục phơi trong 6-8 giờ cho khô hoàn toàn.
- Tăng hương: Người làm trà có thể rang, ướp với lá sen, lá dứa hoặc hoa lài.
Thành phẩm trà Phú Hội có hình dáng mộc mạc, màu nâu đen với hương thơm đặc trưng. Khi pha, nước trà mang màu nâu đỏ đặc biệt, hương vị ngọt nhẹ nhàng, dễ chịu.
6. Tương lai phát triển của trà Phú Hội
Hiện nay, nhờ vào những chính sách hỗ trợ đặc biệt, làng trà Phú Hội đang dần khôi phục diện tích canh tác và tăng cường chất lượng. Nhiều các hợp tác xã đã được thành lập để quảng bá sản phẩm đến các thị trường trong nước và quốc tế. Trà Phú Hội không chỉ là biểu tượng của một làng nghề truyền thống, mà còn là những giá trị văn hóa, kinh tế có thể đóng góp lớn vào việc phát triển vùng đất Nhơn Trạch nói riêng và tỉnh Đồng Nai nói chung.
7. Quy trình chế biến độc đáo làm nên danh tiếng
Điều góp phần làm nên hương vị đặc biệt của làng trà Phú Hội chính là quy trình chế biến thủ công, dân dã. Sau khi được hái từ sáng sớm, lá trà được phơi nắng nhẹ, vò tay để tạo hình xoắn, sau đó tiếp tục phơi khô trong 6–8 giờ.
Để tăng hương vị, người dân còn sao trà trên bếp than và ướp hương với các loại lá như: lá dứa, lá trà phật, hoa nhài. Thành phẩm trà mộc mạc, màu nâu đen nhưng mùi thơm quyến rũ, nước trà có màu đỏ nâu sóng sánh, hương lan tỏa. Khi pha, mỗi người sẽ cảm nhận được vị ngọt nhẹ nhàng, dịu mát đặc trưu1ng. Đây chính là sản phẩm đáng tự hào của vùng Nhơn Trạch, Đồng Nai.
8. Trà Phú Hội – Biểu tượng văn hóa và niềm tự hào địa phương
Với hương vị thơm ngọt và giá trị lịch sử, làng trà Phú Hội không chỉ là một loại trà mà còn là biểu tượng văn hóa của Nhơn Trạch. Trong những năm gần đây, nhờ sự hỗ trợ từ chương trình OCOP, trà Phú Hội đã dần mở rộng diện tích canh tác, gia tăng sản lượng và nâng cao chất lượng.
Có thể nói rằng trà Phú Hội không chỉ làm phong phú danh mục đặc sản, mà còn góp phần tạo nên sức hút độc đáo cho hoạt động du lịch Nhơn Trạch, mở ra cơ hội phát triển kinh tế bền vững từ chính giá trị văn hóa bản địa. Trong tương lai, hy vọng rằng làng trà Phú Hội sẽ trở thành một biểu tượng quốc gia, vươn ra thị trường quốc tế.
9. Trải nghiệm Làng trà và gợi ý cho chuyến du lịch Nhơn Trạch
Để cảm nhận trọn vẹn giá trị của làng trà Phú Hội, không gì bằng một chuyến ghé thăm trực tiếp. Bạn có thể dành buổi sáng để tìm về làng nghề, trò chuyện cùng những người nghệ nhân làm trà, và tự tay chọn những gói trà đậm đà hương vị đất trời để làm quà.
Và sau khi đã thưởng thức hương trà nồng ấm, lắng nghe những câu chuyện về đất và người, hành trình khám phá Nhơn Trạch sẽ trở nên trọn vẹn hơn với một không gian thiên nhiên để thư giãn vào buổi chiều. Khu du lịch sinh thái Bò Cạp Vàng chính là điểm đến lý tưởng để khép lại một ngày trải nghiệm đáng nhớ.
Sự kết hợp giữa hương vị văn hóa truyền thống của trà Phú Hội và không gian sông nước trong lành của Bò Cạp Vàng sẽ mang đến cho bạn một góc nhìn toàn diện về một Nhơn Trạch vừa mộc mạc, sâu lắng, lại vừa năng động, tươi mới.
